🌱 उगमस्थान व परिसंस्था

• चीन, जपान, तैवान हे प्रमुख नैसर्गिक उगमस्थान
• भारतामध्ये केरळ, आसाम, कर्नाटक, महाराष्ट्राच्या काही भागात लागवड
• ओलसर, आर्द्र, उपोष्ण हवामानात भरभराट
• समुद्रसपाटीपासून 300–1200 मी उंचीपर्यंत चांगली वाढ

🌿 वनस्पतीची वैशिष्ट्ये

• उंची: 20–30 मीटर
• पाने: गडद हिरवी, चमकदार, सुगंधी
• खोड: करडा तपकिरी, सुगंधयुक्त
• फुले: पांढरी–फिकट पिवळी, लहान गुच्छात
• फळे: लहान काळसर बेरी
• संपूर्ण झाडात "कपूर" (Camphor Oil) तयार होतो

💠 कपूर तेलाचे प्रमुख घटक

• कॅम्फर (Camphor)
• बोर्निओल (Borneol)
• सिनिओल (Cineole)
• पिनीन (Pinene)
• सॅफ्रोल (Safrole)

💚 आरोग्य व आयुर्वेदिक उपयोग

• श्वसनाचे विकार – खोकला, दम्यासाठी वाफ घेण्यात उपयोग
• स्नायू दुखणे, सांधेदुखीमध्ये राहत
• तेलामध्ये मिसळून मालिश – रक्ताभिसरण सुधारते
• प्रतिजैविक व प्रतिजंतु गुण
• डोकेदुखी, थकवा कमी करण्यात लाभदायक
• कीटकप्रतिबंधक म्हणून वापर

🌿 अध्यात्मिक / पूजा उपयोग

• हिंदू संस्कृतीत कपूर पवित्र मानले जाते
• आरतीमध्ये कपूर जाळणे – नकारात्मक ऊर्जा नष्ट करते
• घरातील वातावरण शुद्ध आणि सुगंधी ठेवते
• वास्तुशास्त्रात सकारात्मक कंपन वाढवते

🏥 घरगुती उपाय

• खाज, त्वचेच्या समस्या – कपूर + नारळ तेल
• नाक बंद – गरम पाण्यात 2–3 थेंब कपूर तेल
• स्नायू वेदना – कपूरयुक्त मालिश तेल
• डास, कीटक – कपूर गोळ्या खोलीत जाळाव्यात
• थकवा – कपूर सुगंध खोल श्वासाने आराम

🌳 लागवड व देखभाल

• अत्यंत सोपी वाढ, कमी देखभाल
• प्रखर सूर्य / अर्धसावली – दोन्हीत वाढते
• पाण्याची गरज मध्यम
• चांगली निचरा असलेली माती आवश्यक
• फांद्यांची वार्षिक छाटणी केल्यास वाढ अधिक

✨ उपलब्धता

कपूरची रोपे सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली – पंढरपूर येथे उपलब्ध.