🌼 चित्रक (Chitrak)
🌿 वनस्पती परिचय
- मराठी नाव: चित्रक
- संस्कृत नाव: चित्रकः
- इंग्रजी नाव: Leadwort
- शास्त्रीय नाव: Plumbago zeylanica
- कुळ: Plumbaginaceae
- प्रकार: औषधी व फुलझाड
🌸 फुलांचे वर्णन
- पांढऱ्या रंगाची नाजूक फुले
- हलकासा सुगंध
- लांब देठावर गुच्छाने फुले
- औषधी दृष्ट्या अधिक महत्त्व
👉 चित्रक हे आयुर्वेदात अत्यंत प्रभावी औषधी वनस्पती मानली जाते.
📍 लावण्यासाठी योग्य ठिकाणे
- औषधी वनस्पती बाग
- घराच्या अंगणात अर्धसावलीत
- कुंडीत किंवा ग्राउंड कव्हर स्वरूपात
- आयुर्वेदिक उद्यान व शैक्षणिक बागा
🧪 प्रमुख रासायनिक घटक
- Plumbagin: ~0.8–1.2%
- Flavonoids: अल्प प्रमाण
- Tannins: ~2–3%
- Glycosides: अल्प प्रमाण
🌿 लागवड व वाढ माहिती
- उष्ण व समशीतोष्ण हवामान
- हलकी व निचरा होणारी जमीन
- अर्धसावली ते सूर्यप्रकाश
- मध्यम पाणी
- कटिंग किंवा रोपांद्वारे लागवड
- फुलधारणा: 6–8 महिन्यांत
💐 समाधान व आयुर्वेदिक उपयोग
- पचनशक्ती वाढवण्यास उपयोगी
- मन स्थिर व एकाग्र ठेवण्यास मदत
- वात-कफ दोष शमनासाठी वापर
- औषधी बागेत समाधान देणारी वनस्पती
📍 उपलब्धता
चित्रक (Plumbago zeylanica) रोपे
निरोगी व निवडक दर्जाची
सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहेत.
📜 सुभाषित
“औषधात शक्ती, फुलात साधेपणा – तो म्हणजे चित्रक.”
सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली
