🌳 कदंब (Neolamarckia cadamba)

🌿 वनस्पती परिचय

• मराठी नाव: कदंब
• संस्कृत नाव: कदम्ब
• इंग्रजी नाव: Kadamb Tree / Burflower Tree
• शास्त्रीय नाव: Neolamarckia cadamba
• कुळ: Rubiaceae
• मूळ देश: भारत, आग्नेय आशिया
• प्रकार: मोठा, जलद वाढणारा वृक्ष

🌼 वृक्षाची वैशिष्ट्ये

• गोलाकार, पिवळसर-सोनसळी सुगंधी फुले
• मोठी व हृदयाकृती पाने
• पावसाळ्यात भरघोस फुलोरा
• 30–40 मीटरपर्यंत उंच वाढ

📖 धार्मिक व पौराणिक महत्त्व

• भगवान श्रीकृष्णाचा अत्यंत प्रिय वृक्ष
• भागवत पुराण व हरिवंशात उल्लेख
• कदंब वृक्षाखाली श्रीकृष्णाच्या लीला वर्णिल्या आहेत
• वृंदावनात कदंब पूजनाची परंपरा

🌿 आयुर्वेदिक उपयोग

• साल व पाने त्वचारोगांवर उपयुक्त
• जखमा व सूज कमी करण्यासाठी वापर
• ताप व पचन विकारांवर उपयोग
• कफ व पित्त दोष शांत करणारा

🌱 लागवड व निगा

• पूर्ण सूर्यप्रकाशात उत्तम वाढ
• सुपीक व निचरा होणारी जमीन
• पावसाळ्यात लागवड योग्य
• कमी देखभाल, जलद वाढ

🧪 प्रमुख रासायनिक घटक

• Alkaloids: 0.3% – 1.2%
• Flavonoids: 0.4% – 1.6%
• Tannins: 1% – 3%
• Phenolic compounds: 0.5% – 2%
• Glycosides: 0.2% – 0.8%

📍 उपलब्धता

कदंब (Neolamarckia cadamba)
निरोगी व रोपवाटिकेतील रोपे
सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहेत.

📜 सुभाषित

“जिथे कदंब फुलतो, तिथे भक्ती आणि आनंद नांदतो.”