🌳 कदंब (Neolamarckia cadamba)
🌿 वनस्पती परिचय
- मराठी नाव: कदंब
- संस्कृत नाव: कदम्ब
- इंग्रजी नाव: Kadamb Tree / Burflower Tree
- शास्त्रीय नाव: Neolamarckia cadamba
- कुळ: Rubiaceae
- मूळ देश: भारत, आग्नेय आशिया
- प्रकार: मोठा, जलद वाढणारा वृक्ष
🌼 वृक्षाची वैशिष्ट्ये
- गोलाकार, पिवळसर-सोनसळी सुगंधी फुले
- मोठी व हृदयाकृती पाने
- पावसाळ्यात भरघोस फुलोरा
- 30–40 मीटरपर्यंत उंच वाढ
👉 कदंब वृक्ष श्रीकृष्णाशी संबंधित पवित्र वृक्ष मानला जातो.
📖 धार्मिक व पौराणिक महत्त्व
- भगवान श्रीकृष्णाचा अत्यंत प्रिय वृक्ष
- भागवत पुराण व हरिवंशात उल्लेख
- कदंब वृक्षाखाली श्रीकृष्णाच्या लीला वर्णिल्या आहेत
- वृंदावनात कदंब पूजनाची परंपरा
🌿 आयुर्वेदिक उपयोग
- साल व पाने त्वचारोगांवर उपयुक्त
- जखमा व सूज कमी करण्यासाठी वापर
- ताप व पचन विकारांवर उपयोग
- कफ व पित्त दोष शांत करणारा
🌱 लागवड व निगा
- पूर्ण सूर्यप्रकाशात उत्तम वाढ
- सुपीक व निचरा होणारी जमीन
- पावसाळ्यात लागवड योग्य
- कमी देखभाल, जलद वाढ
🧪 प्रमुख रासायनिक घटक
- Alkaloids: 0.3% – 1.2%
- Flavonoids: 0.4% – 1.6%
- Tannins: 1% – 3%
- Phenolic compounds: 0.5% – 2%
- Glycosides: 0.2% – 0.8%
📍 उपलब्धता
कदंब (Neolamarckia cadamba)
निरोगी व रोपवाटिकेतील रोपे
सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहेत.
📜 सुभाषित
“जिथे कदंब फुलतो, तिथे भक्ती आणि आनंद नांदतो.”