नावे
- मराठी नाव: बेहडा
- हिंदी नाव: बहेड़ा / बिभीतक
- इंग्रजी नाव: Belleric Myrobalan
- Botanical नाव: Terminalia bellirica (कुल: Combretaceae)
वनप्रकार (Forest Type)
कोरडे व ओलसर पानझडी जंगल, नदीकाठ व नैसर्गिक जंगल क्षेत्र.
उगम व वितरण
संपूर्ण भारतात आढळतो. महाराष्ट्र, मध्यप्रदेश, छत्तीसगड व उत्तर भारतात मोठ्या प्रमाणावर.
वनस्पती वाढ माहिती
हा मोठा जंगली वृक्ष असून 20–30 मीटर उंच वाढतो. गोलसर फळे याचे प्रमुख वैशिष्ट्य.
नैसर्गिक परिसंस्थेतील भूमिका
- जैवविविधता वाढवतो
- पक्षी व प्राण्यांना फळे
- माती संरक्षणास मदत
औषधी उपयोग
- त्रिफळा चूर्णाचा मुख्य घटक
- कफ व घशाच्या विकारांवर
- पचन व श्वसन प्रणालीस उपयुक्त
आदिवासी व लोकवैद्य उपयोग
बेहड्याची साल व फळे काढा स्वरूपात खोकला व कमजोरीसाठी वापरली जातात.
धार्मिक व सांस्कृतिक महत्त्व
आयुर्वेदात बेहडा त्रिदोष संतुलनासाठी महत्त्वाचा मानला जातो.
लाकूड व इंधन उपयोग
- सरपण व मर्यादित लाकूड उपयोग
- औषधी फळे मुख्य उपयोग
लागवड व वनरोपण उपयोग
औषधी वनरोपण, शेत बांध व नैसर्गिक जंगल संवर्धनासाठी उपयुक्त.
संरक्षण स्थिती
सामान्य प्रजाती; औषधी फळ संकलन नियंत्रित असावे.
उपलब्धता
बेहडा (Terminalia bellirica) रोपे सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहेत.