हिरडा (Hirda) – सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली

नावे (Names)

• मराठी नाव: हिरडा
• हिंदी नाव: हरड़ / हरितकी
• इंग्रजी नाव: Chebulic Myrobalan
• Botanical नाव: Terminalia chebula (कुल: Combretaceae)

वनप्रकार (Forest Type)

कोरडे व अर्ध-कोरडे पानझडी जंगल, डोंगर उतार.

उगम व वितरण

भारत, नेपाळ, श्रीलंका. महाराष्ट्र, मध्यप्रदेश, छत्तीसगड येथे मोठ्या प्रमाणावर.

वनस्पती वाढ माहिती

हिरडा हा मध्यम ते मोठ्या आकाराचा जंगली वृक्ष असून 15–25 मीटर उंच वाढतो. फळ औषधी दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे.

नैसर्गिक परिसंस्थेतील भूमिका

• जैवविविधता संवर्धन
• पक्षी व प्राण्यांसाठी अन्न
• मृदसंरक्षण

आयुर्वेदिक व औषधी उपयोग

• त्रिफळा चूर्णाचा मुख्य घटक
• पचनसंस्था सुधारणा
• कफ, वात व पित्त संतुलन
• डोळे व त्वचारोगांवर उपयोग

लागवड व वनरोपण उपयोग

औषधी वनस्पती लागवड, वनरोपण व शाश्वत शेतीसाठी उपयुक्त.