Siddhanath Nursery Logo

कजरा (Kajra) – सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली

Strychnos nux-vomica

📞 Call 💬 WhatsApp ▶️ YouTube 📍 Map 📘 Facebook
कजरा Kajra Strychnos nux-vomica

नावे (Names)

वनप्रकार (Forest Type)

कोरडे व अर्ध-कोरडे पानझडी जंगल, डोंगराळ व सपाट प्रदेश.

उगम व वितरण

भारत, श्रीलंका, म्यानमार व आग्नेय आशिया. महाराष्ट्र, मध्यप्रदेश, कर्नाटक, तामिळनाडू येथे नैसर्गिकरित्या आढळतो.

वनस्पती रचना व वाढ माहिती

हा मध्यम आकाराचा सदाहरित वृक्ष असून 12–18 मीटर उंच वाढतो. पाने अंडाकृती, फुले लहान हिरवट-पांढरी असतात. फळ गोलाकार असून त्यामध्ये 2–5 चपट्या बिया असतात.

नैसर्गिक परिसंस्थेतील भूमिका

आयुर्वेदिक व औषधी उपयोग (फक्त शोधनानंतर)

⚠️ विषारी गुणधर्म व शोधन प्रक्रिया

कजऱ्याच्या बियांमध्ये StrychnineBrucine हे घातक द्रव्ये असतात. आयुर्वेदात वापरण्यापूर्वी दूध, तूप किंवा इतर माध्यमांतून शोधन करणे अत्यावश्यक आहे. वैद्यांच्या सल्ल्याशिवाय वापर प्राणघातक ठरू शकतो.

आदिवासी व पारंपरिक उपयोग

काही आदिवासी समाजात योग्य प्रक्रिया करून कजरा औषध म्हणून वापरला जातो.

लागवड व संवर्धन

उपलब्धता

कजरा (Strychnos nux-vomica) रोपे सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे मर्यादित प्रमाणात उपलब्ध.