खैर (Khair) – सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली

नावे (Names)

• मराठी नाव: खैर
• हिंदी नाव: खैर
• इंग्रजी नाव: Catechu Tree, Kher Tree
• Botanical नाव: Senegalia catechu (कुल: Fabaceae)

उगम व वितरण

मूलतः भारत व दक्षिण एशिया. महाराष्ट्रातील कोरडे प्रदेश, नदी काठ व वनभागात आढळतो. औषधी व व्यापारिक उपयोगासाठी लागवड केला जातो.

वनस्पती रचना व वाढ माहिती

सदाहरित मध्यम ते मोठा वृक्ष, 10–15 मीटर उंच. पाने लांबट, फुले पिवळसर व फळ नळीदार. कॅचू (Catechu) व तांबेयुक्त अर्कासाठी ओळखला जातो.

आयुर्वेदिक व औषधी उपयोग

• कॅचू अर्क – जठर, दात व त्वचारोगांमध्ये उपयोग
• सर्दी, जळजळ व पचन सुधारण्यासाठी
• औषधी व व्यापारिक उपयोग

पर्यावरणीय व शोभेचे महत्त्व

• छायादार वृक्ष, जमिनीची निचरा व्यवस्थापनास मदत
• रस्ते, उद्यान व बागा सजावटीस उपयुक्त
• जैवविविधतेस पूरक