नावे (Names)
- मराठी नाव: नीळ
- हिंदी नाव: नीळ
- इंग्रजी नाव: Indigo Plant
- Botanical नाव: Indigofera tinctoria (कुल: Fabaceae)
उगम व वितरण
मूलतः भारत व श्रीलंका. महाराष्ट्रातील कोरडे प्रदेश, अंगण व बागांमध्ये लागवड केले जाते.
वनस्पती रचना व वाढ माहिती
सदाहरित लहान व मध्यम आकाराचा झुडूप, 1–2 मीटर उंच. पाने लांबट, फुले गुलाबी ते जांभळट, औषधी व रंगद्रव्यांसाठी उपयुक्त.
आयुर्वेदिक व औषधी उपयोग
- पान व फुलांचा रंगद्रव्य स्वरूपात उपयोग
- त्वचारोग व जळजळ कमी करण्यासाठी
- सौंदर्य व औषधी उपयोगासाठी ओळखले जाते
पर्यावरणीय व शोभेचे महत्त्व
- झुडूप छायादार, अंगण व बागा सजावटीस उपयुक्त
- कीटक व पक्षी अधिवासासाठी मदत
- जैवविविधतेस पूरक
उपलब्धता
नीळ (Indigofera tinctoria) रोपे सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध.
