नावे (Names)
- मराठी नाव: सुरंगी
- हिंदी नाव: सुरंगी / नागचाफा (प्रादेशिक)
- इंग्रजी नाव: Surangi Tree
- Botanical नाव: Mammea suriga (कुल: Calophyllaceae)
उगम व वितरण
सुरंगी वृक्षाचा उगम भारताच्या पश्चिम घाट परिसरात झाला आहे.
महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक व केरळमध्ये हा वृक्ष नैसर्गिकरित्या आढळतो.
सुगंधी फुलांसाठी बागांमध्ये व मंदिर परिसरात लागवड केली जाते.
वनस्पती रचना व वाढ
सुरंगी हे मध्यम आकाराचे सदाहरित झाड आहे.
उंची साधारण 10–18 मीटर.
पाने जाड, गडद हिरवी; फुले पांढरी व अत्यंत सुगंधी असतात.
फुले प्रामुख्याने उन्हाळ्यात येतात.
पर्यावरणीय महत्त्व
- परागीकरण करणाऱ्या कीटकांना आकर्षित करते
- हरितावरण व जैवविविधतेस पूरक
- सदाहरित वृक्ष असल्याने वर्षभर हिरवळ
सुगंधी व व्यावसायिक उपयोग
- फुलांपासून सुगंधी तेल व अत्तर
- पूजा, हार व धार्मिक विधींसाठी वापर
- फुलांचा सुगंध कीटकनाशक म्हणून उपयोगी
औषधी व पारंपरिक उपयोग
- फुले – मन शांत करण्यासाठी व डोकेदुखीवर
- साल – त्वचारोग व सूज कमी करण्यासाठी
- आयुर्वेदात वात-कफ दोषांवर उपयोग
लागवड व देखभाल
- सुपीक व निचरा असलेली जमीन योग्य
- मध्यम पाणी व सूर्यप्रकाश आवश्यक
- बाग, मंदिर व रस्त्यालगत लागवडीस योग्य
उपलब्धता
सुरंगी (Mammea suriga) रोपे
सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे हंगामानुसार उपलब्ध.
⚠️ महत्वाची सूचना
औषधी व सुगंधी उपयोग तज्ञांच्या सल्ल्यानेच करावेत.
फुलांचे अत्तर काढताना योग्य प्रक्रिया पाळावी.
