सुगंधी आणि औषधी रोपांचे विश्वासू ठिकाण
सुगंधी आणि औषधी रोपांचे विश्वासू ठिकाण
दवणा (Artemisia pallens) ही एक अत्यंत सुगंधी आणि औषधी वनस्पती आहे. ही वनस्पती तिच्या विशिष्ट 'फ्रुटी' सुगंधासाठी आणि धार्मिक कार्यांमधील वापरासाठी ओळखली जाते. विशेषतः श्रावण महिन्यात आणि उत्सवांमध्ये याला मोठी मागणी असते.
दवण्याचा सुगंध आणि त्याचे औषधी गुणधर्म त्यातील विशिष्ट रासायनिक घटकांमुळे असतात. तेलाच्या गुणवत्तेनुसार मुख्य घटक खालीलप्रमाणे आहेत:
| घटक (Constituent) | प्रमाण (%) | महत्त्व |
|---|---|---|
| Davanone | ४०% - ६०% | दवण्याच्या मुख्य सुगंधासाठी जबाबदार असलेला घटक. |
| Davanfurans | २% - ५% | सुगंधाला विशिष्ट खोली आणि गुंतागुंत देतो. |
| Linalool | ३% - ५% | नैसर्गिक ताजेपणा आणि फुलांसारखा सुवास देतो. |
| Ethyl Cinnamate | २% - ८% | सुगंधात गोडवा निर्माण करतो. |
महाराष्ट्रात महादेवाची पूजा आणि चैत्र महिन्यातील उत्सवांमध्ये दवणा अर्पण करण्याची जुनी परंपरा आहे. सुगंधी हार आणि गुच्छांमध्ये याचा वापर प्रामुख्याने केला जातो.
दवणा हे कोरड्या आणि मध्यम हवामानात येणारे पीक आहे. याला पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी माती लागते. कुंडीत किंवा बागेत लावताना याला पुरेसा सूर्यप्रकाश मिळेल याची काळजी घ्यावी. नियमित खत आणि योग्य पाणी दिल्यास रोप जोमाने वाढते.