Botanical Name: Artocarpus heterophyllus

English Name: Jackfruit

मराठी नाव: फणस

🌍 उगमस्थान

फणस वृक्षाचा उगम भारताच्या पश्चिम घाटात झाला असून दक्षिण भारतात प्राचीन काळापासून लागवड केली जाते.

🌱 पर्यावरणातील महत्त्व

• मोठा छायादार व दीर्घायुषी वृक्ष
• कार्बन शोषण व ऑक्सिजन निर्मिती
• माती धूप रोखतो व जैवविविधता वाढवतो

🥗 आहारातील महत्त्व

फणस ऊर्जा देणारे, फायबरयुक्त असून पचनासाठी उपयुक्त आहे. कच्चा व पिकलेला दोन्ही प्रकारे उपयोगात येतो.

🍽️ रोजच्या आहारातील प्रमाण

• प्रौढ: 100–150 ग्रॅम
• मुले: 50–100 ग्रॅम
• मधुमेहात मर्यादित प्रमाण

🧬 पोषकतत्त्वे (100 ग्रॅम)

• ऊर्जा: 95 kcal
• कार्बोहायड्रेट: 23%
• फायबर: 1.5%
• व्हिटॅमिन C: 14%
• पोटॅशियम: 448 mg

⚗️ रासायनिक उपयुक्त घटक

• Flavonoids – 0.8%
• Carotenoids – 0.6%
• Polyphenols – 1%

🌿 आयुर्वेदिक उपयोग

• पचन सुधारण्यासाठी
• ऊर्जावर्धन व वजनवाढीसाठी
• कच्चा फणस वातनाशक मानला जातो

📜 सुभाषित

“फलवृक्षो न कदाचित् स्वार्थाय फलति।”

🏡 उपलब्धता

हे फणस (Jackfruit – Artocarpus heterophyllus) फळझाड सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहे.