नावे
- मराठी नाव: ऊद / अगर
- हिंदी नाव: अगर / ऊद
- इंग्रजी नाव: Agarwood, Oudh
- Botanical नाव: Aquilaria agallocha (कुल: Thymelaeaceae)
उगम व वितरण
ऊद वृक्ष ईशान्य भारत, आसाम, बंगाल तसेच आग्नेय आशियात आढळतो.
वनस्पती वाढ माहिती
हा मध्यम ते उंच सदाहरित वृक्ष असून 15–20 मीटर उंच वाढतो. विशिष्ट जखम व बुरशी संसर्गानंतर सुगंधी राळ तयार होते.
रासायनिक घटक (अंदाजे)
- सेस्क्वीटर्पिन्स – 60–70%
- अगरोल
- अगरोस्पायरोले
- रेझिन्स
औषधी उपयोग
- नर्व्ह शांत करणारे
- अपचन व गॅसवर
- श्वसन विकारांमध्ये सहाय्यक
- अरोमाथेरपीमध्ये उपयोग
आयुर्वेदिक उपयोग (उदाहरणे)
- ऊद चूर्ण – पचनासाठी (वैद्य सल्ल्याने)
- ऊद तेल – बाह्य मालिश व सुगंधासाठी
- धूप – मानसिक शांततेसाठी
धार्मिक / आध्यात्मिक महत्त्व
ऊद धूप, अगरबत्ती व पूजेत अत्यंत पवित्र मानले जाते. ध्यान व साधनेस उपयोगी.
वास्तु / शास्त्र उपयोग
ऊदाचा धूप घरातील नकारात्मक ऊर्जा कमी करतो असे मानले जाते.
राशी / नक्षत्र
चंद्र व गुरु ग्रहाशी संबंधित. पौर्णिमेला उपयोग शुभ.
दुर्मिळता व महत्त्व
अत्यंत मौल्यवान व दुर्मिळ वृक्ष. संरक्षित प्रजाती म्हणून ओळख.
सुभाषित
"सुगंध आत्म्याला स्पर्श करतो."
उपलब्धता
ऊद (Aquilaria agallocha) सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे मर्यादित प्रमाणात उपलब्ध आहे.