काळी गुंज

नावे

मराठी: काळी गुंज
संस्कृत: गुंजा / रक्ता गुंजा
हिंदी: रत्ती / गुंजा
इंग्रजी: Rosary Pea
Botanical Name: Abrus precatorius

उगम व प्रसार

काळी गुंज भारत, आफ्रिका व उष्ण कटिबंधीय प्रदेशात आढळते. जंगल किनारे व झुडपी भागात वाढते.

वनस्पती वाढ माहिती

ही एक वेलवर्गीय वनस्पती असून इतर झाडांवर चढत वाढते. बिया लाल-काळ्या किंवा पूर्ण काळ्या रंगाच्या असतात.

रासायनिक घटक

• Abrin (अत्यंत विषारी)
• Abrine
• Flavonoids
• Alkaloids

आयुर्वेदिक उपयोग (फक्त शुद्धीकरणानंतर)

• त्वचारोग (बाह्य उपयोग)
• केसांची वाढ (तेलात प्रक्रिया करून)
• जखमांवर लेप (परंपरागत)

शोधन (शुद्धीकरण)

आयुर्वेदात गुंज बिया दुधात, कणजीत किंवा विशिष्ट प्रक्रियांनी शुद्ध करूनच वापरल्या जातात.

धार्मिक व तांत्रिक उपयोग

माळा, तांत्रिक साधना व पारंपरिक मोजमापासाठी (रत्ती) वापर केला जात असे.

वास्तु / शास्त्र उपयोग

घराच्या मुख्य भागात न ठेवता औषधी/संशोधनासाठी वेगळी जागा योग्य मानली जाते.

राशी – नक्षत्र संबंध

केतू व मंगळ ग्रहाशी संबंधित मानले जाते.

दुर्मिळता व महत्त्व

अत्यंत विषारी असूनही आयुर्वेद व सांस्कृतिक परंपरेत नियंत्रित वापरामुळे महत्त्वाची.

सुभाषित

"अल्पं विषं अपि महाविनाशकारणं भवेत्"

उपलब्धता

काळी गुंज रोप सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे मर्यादित प्रमाणात उपलब्ध आहे.

ही माहिती AI द्वारे तयार केलेली आहे.