सिद्धनाथ नर्सरी (अनवली)

🌱 ओळख व वितरण

नरक्या मूळतः पश्चिम घाटात आढळणारी अत्यंत **दुर्मिळ औषधी प्रजाती** आहे. याच्या सालीमध्ये Camptothecin नावचा औषधी घटक आढळतो जो आधुनिक कॅन्सरविरोधी संशोधनात वापरतात.

🌿 वाढ व वैशिष्ट्ये

• उंची साधारण 6–12 मीटर.
• पाने मोठी, चमकदार व हिरवी.
• वाढ सावलीत मध्यम गतीने होते.
• नैसर्गिक जंगलात कमी प्रमाणात आढळते.

💊 औषधी उपयोग

• Camptothecin या संयुगामुळे औषधी संशोधनात महत्त्व.
• टोपोकेटेन व इरिनोटेकन ही औषधे तयार करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय वापर.
• काही पारंपरिक उपचारांमध्ये पाने व साल वापरली जातात.
• कॅन्सरविरोधी औषध निर्मितीत संशोधनासाठी महत्वाचा स्त्रोत.

⚠️ सूचना

नरक्या वनस्पती कायद्याच्या कक्षेत असल्याने तिची पाने,फुले,फळे तोडल्यास तस्करीचा गुन्हा दाखल होतो.

वैद्यकीय उपयोगासाठी स्वतःहून कोणताही वापर करु नये — तज्ञांचा सल्ला आवश्यक.

🌳 पर्यावरणातील भूमिका

ही प्रजाती हळू वाढणारी असल्यामुळे जंगलात कमी दिसते. जैवविविधता टिकवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे.

अवैध तस्करी झाल्यामुळे नरक्या वनस्पती धोक्यातील प्रजातीमध्ये (Endangered species) गणली जाते.

🌱 लागवड माहिती

• माती: ओलसर, निचरा असलेली जंगलसदृश माती.
• प्रकाश: अर्धसावली सर्वोत्तम.
• पाणी: सुरुवातीच्या 6 महिन्यांत नियमित.
• खत: ऑर्गॅनिक कंपोस्ट उत्तम.
• वाढ मंद पण टिकाऊ.