वर्णन
पांडवबत्ती (Callicarpa tomentosa) हे एक सुंदर, शोभिवंत फळ देणारे वनस्पती आहे. उंची साधारण 1.2–2.5 मीटर पर्यंत पोहोचते. पानावर लहान लांबट असतात व फुले नंतर बोगद्यात निळसर-नीळ रंगाच्या फळांमध्ये परिवर्तन होतात — जे बागेत किंवा ब्लॉगमध्ये खूप आकर्षक दिसतात.
वापर / विशेषता
- ही एक दुर्मिळ औषधी वनस्पती आहे, जी जुन्या काळी पांडवांच्या काळात दिव्यासाठी वापरली जात असे, म्हणून तिला हे नाव पडले आहे. या वनस्पतीची पाने तेल लावून पेटवल्यावर बराच काळ ज्योत तेवत राहते
- सजावटीसाठी रुंदवटा आणि लहान गार्डनमध्ये खूप योग्य.
- स्थिर व सोपे बागकाम — पोलिडीकरणासाठी मधमाश्या आकर्षित करतात.
- काही स्थानिक उपयुक्तता परंपरेत औषधी गुण देखील नमूद आहेत.महर्षी चरक यांनी त्याला "मूत्र ब्लीचिंग" म्हणजेच मूत्र शुद्ध करणे आणि त्याचा रंग विरंगुळवणे आणि "संकलन करण्यायोग्य शुद्ध करणे" म्हणजेच विष्ठेचा प्रवाह सुलभ करणे आणि तो वाढवणे असे म्हटले आहे. हे औषधी वनस्पतींचा एक समूह आहे. आयुर्वेदाच्या विविध गुरूंनी त्यांच्या ग्रंथांमध्ये औषधी वनस्पती म्हणून वेगवेगळ्या वर्गांमध्ये वर्गीकृत केले आहे.
कंडिशन्स व काळजी
- माती
- छान ड्रेनेज असलेली सर्वसामान्य माती चालते — सांड्या/कांदले मिश्रण उत्तम.
- पाणी
- सतत ओलावा नको; मध्यम पाण्याची गरज — माती मोकळी ठेवून पाणी द्या.
- प्रकाश
- सकाळी थेट सूर्य व दुपारी अर्धछाया उत्तम.
- प्रसारण
- कापण्या/अंकुरने (सेडिंग) किंवा बियाण्वाट्या द्वारे सहज शक्य.
फुलणं व फळे
फुले लहान व पांढरट-नुकते असतात; नंतर वर्षभर फळे दिसू शकतात परंतु सर्वाधिक भरभरून फळे हिवाळ्यात दिसतात — बागेत भरभरून निळसर फळांचा शोभा.पांडवारा बत्ती किंवा पांडव बत्तीची फुले दाट शंकूच्या आकाराच्या गुच्छांच्या स्वरूपात असतात, ५ सेमी पर्यंत लांब असतात आणि पाकळ्या आणि फांद्या दुभाजक असतात, ज्यामध्ये १२.५ सेमी लांबीचे फुलांचे गुच्छ-देठ असतात. त्याची फुले सुमारे ४ मिमी रुंदीची, गुलाबी किंवा लाल रंगाची असतात. पुंजकेक सुमारे १.७ मिमी लांब, घंटा-आकाराचे, मध्यम ४-दात असलेले, दाट मखमली-केसांचे असते. प्रत्येक फूल एका नळीच्या स्वरूपात असते, सुमारे २.५ मिमी लांब, पुंजकेकरासारखेच, काहीसे २-गुंडाळलेले, ४-लहान लोब असलेले. त्याचे पुंकेसर संख्येने ४, सुमारे ०.८ मिमी लांब, अंडाकृती-आयताकृती ठळकपणे पसरलेले असतात. फळ पांढरे रंगाचे, २-३ मिमी व्यासाचे, गोलाकार, कठीण एंडोकार्प असलेले असते जे सहसा चार, १-बियांच्या पायरेनमध्ये मोडते.
सुरक्षा / विशेष सूचना
बाळे किंवा पाळीव प्राण्यांनी फळे खाऊ नयेत — स्थानिक माहिती किंवा तज्ज्ञ सल्ला आवश्यक असल्यास विचार करा.