Siddhanath Nursery Logoसिद्धनाथ नर्सरी, अनवली
Call WhatsApp YouTube Map

तुळस – Basil (Ocimum sanctum)

मसाला व औषधी झाड

तुळस

🌳 झाडाची ओळख

मराठी नाव: तुळस

संस्कृत नाव: तुलसी / Ocimum sanctum

English Name: Holy Basil / Tulsi

Botanical Name: Ocimum sanctum

कुल: Lamiaceae

झाडाचा प्रकार: छोटे सदाहरित औषधी झुडूप, 0.5–1.5 मीटर उंची

🧪 रासायनिक घटक (Chemical Composition)

  • ईथेरियल तेल (Essential oil): 0.5–1.5%
  • युजिनॉल (Eugenol)
  • उरसोलिक अॅसिड (Ursolic acid)
  • रॉझमरिनिक अॅसिड (Rosmarinic acid)
  • फेनॉलिक कंपाउंड्स
  • फ्लेव्होनॉइड्स
  • विटामिन C, A, K
  • खनिजे: कॅल्शियम, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम
  • अँटीऑक्सिडंट, अँटीबॅक्टेरियल, अँटीइन्फ्लेमेटरी गुणधर्म

🌍 उत्पत्ती व वितरण

भारत, नेपाळ, थायलंड आणि उष्णकटिबंधीय आशियातील मूळ झुडूप. हलकी, सुपीक माती व सूर्यप्रकाशासह घरच्या बागेत किंवा कंटेनरमध्ये सहज वाढते.

🍲 मसाल्यातील व औषधी उपयोग

  • ताजी पाने मसाले, सूप, चहा, सलाड्स, करी मध्ये उपयोगी
  • औषधी उपयोग: सर्दी, खोकला, फुप्फुसाची समस्या कमी करण्यास उपयुक्त
  • सुगंधी तेल: अरोमाथेरपी, मसाज तेल, इत्र आणि सौंदर्यप्रसाधने
  • अँटीऑक्सिडंट व प्रतिकारशक्ती वाढविण्यास उपयुक्त

💪 शरीरासाठी उपयोग (Health Benefits)

  • ताप, सर्दी, खोकला कमी करण्यास मदत
  • पचन सुधारते, गॅस व अपचन कमी करते
  • स्नायू व हृदय कार्य सुधारते
  • ताण, चिंता, अनिद्रा कमी करते
  • प्रतिकारशक्ती वाढवते, रक्तशुद्धी व त्वचा सुधारते

🧾 वापरण्याची पद्धत (Usage / Preparation)

चहा / काढ़ा:

ताजी पाने 3–5 मिनिटे उकळत्या पाण्यात टाका, नंतर प्यावे. सर्दी व ताण कमी करण्यास उपयुक्त.

मसाला / स्वयंपाक:

सूप, करी, सलाड्स मध्ये 2–3 पाने थोड्या प्रमाणात मिसळा. स्वाद व औषधी गुण वाढतात.

तेल / अर्क:

इथेरियल तेल पाने व फुले पासून काढले जाते. मसाज, अरोमाथेरपी व सौंदर्यप्रसाधनेत वापरा.

🏡 उपलब्धता

तुळस रोप सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहे.

वरील माहिती AI द्वारे संकलित असून आयुर्वेदिक व शास्त्रीय संदर्भावर आधारित आहे.