थाईम (Thyme)
Botanical Name: Thymus vulgaris
🌿 मूलभूत माहिती
- मराठी नाव: थाईम
- इंग्रजी नाव: Thyme
- संस्कृत नाव: अजमोदिका (समान गुणधर्म)
- कुल: Lamiaceae
- वापराचा भाग: पाने व फुलोरे
- वर्ग: सुगंधी मसाला व औषधी वनस्पती
🧪 रासायनिक घटक (Chemical Composition)
| घटक | प्रमाण / गुणधर्म |
|---|---|
| Thymol | 30–60% (जंतुनाशक, कफनाशक) |
| Carvacrol | दाहनाशक, Antibacterial |
| Linalool | सुगंधी व शांत करणारा |
| Terpenes | Antioxidant |
| Flavonoids | रोगप्रतिकार वाढवतात |
| Essential Oil | 1 – 2.5% |
🌶️ मसाल्यातील उपयोग
- पिझ्झा, पास्ता, सूप
- भाजी, भाजलेले पदार्थ
- हर्बल बटर व सॉस
- मांस व भाज्यांना सुगंध
💪 शरीरासाठी उपयोग
- सर्दी, खोकला, घसा दुखणे
- कफ कमी करण्यास मदत
- पचन सुधारते
- रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवते
- जंतुसंसर्ग प्रतिबंध
🌿 आयुर्वेदिक उपयोग
- दोष: कफ-वात शमन
- रस: कटु, तिक्त
- गुण: उष्ण, सुगंधी
- कर्म: कफनाशक, दीपक
🥄 वापरण्याची पद्धत
- स्वयंपाकात: ½ ते 1 चमचा सुकलेले थाईम
- हर्बल चहा: थाईम + मध
- वाफ: सर्दी-खोकल्यावर
- तेल: थाईम ऑइल (बाह्य वापर)
🕉️ पारंपरिक व आध्यात्मिक उपयोग
- घरातील नकारात्मक ऊर्जा कमी करण्यासाठी
- सुगंधासाठी धूप/वाफ
🪴 उपलब्धता
थाईम (Thyme) रोप सिद्धनाथ नर्सरी, अनवली येथे उपलब्ध आहे.
वरील माहिती आयुर्वेदिक ग्रंथ, आधुनिक वनस्पतीशास्त्र व AI आधारित विश्लेषणावर आधारित आहे.